Autor: radca prawy Magdalena Piech
•	Do kiedy przysługuje dodatkowy zasiłek opiekuńczy?

	Po dniu 26 lipca 2020 r.,  zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa istnieje nadal możliwość korzystania z zasiłku opiekuńczego. W przypadku nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola, a także w przypadku choroby niani, z którą rodzice mają zawartą umowę lub opiekuna dziennego – zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu rodzicowi dziecka w wieku do lat 8 przez łączny okres 60 dni w roku (na wszystkie dzieci). Zasiłek opiekuńczy w wymiarze 60 dni w roku (łącznie na wszystkie dzieci) przysługuje również w przypadku choroby dziecka w wieku do ukończenia 14 roku życia. 
	Należy przypomnieć,iż w przypadku dzieci niepełnosprawnych, które ukończyły 14 lat, legitymujących się orzeczeniem znacznym stopniu niepełnosprawności lub wymagających opieki w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ten zasiłek, w wymiarze 30 dni, przyznawany jest do 18 roku życia. Na tych samych zasadach, zasiłek ten przysługuje również m.in. w przypadku gdy rodzic stale opiekujący się dzieckiem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub wymagającym opieki w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji nie może zapewnić opieki dziecku np. na skutek choroby. 

2) Jak wypłacić pieniądze z konta bankowego po czyjejś śmierci?

	Jeśli dany spadkodawca ( osoba zmarła) nie pozostawił żadnego majątku oprócz pieniędzy na koncie w banku, nie można ich wypłacić dopóki nie zakończy się postępowanie spadkowe ( w sądzie lub przed notariuszem). Jednak istnieje sposób, aby nie czekać na zakończenie postępowania sądowego, tylko bez ww procedur pobrać środki pieniężne z konta bankowego po zmarłym. Jest to  ożliwe w sytuacji, gdy  zmarły pozostawi na piśmie w banku dyspozycję na wypadek śmierci. Wtedy środki zgromadzone na koncie zostają wypłacone osobie określonej w dyspozycji. Taka osoba wymieniona przez spadkodawcę, jako uprawniona do wypłacenia pieniędzy na wypadek śmierci ma pierwszeństwo przed spadkobiercami. Należy jednak pamiętać, iż  krąg osób, których ta dyspozycja dotyczy jest ograniczony. Są to: małżonek, rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, dzieci, wnuki, prawnuki oraz rodzeństwo, również przyrodnie. Co więcej, ograniczona jest też kwota, którą możemy wypłacić. Wynosi ona  dwudziestokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, czyli obecnie ok. 96 tys. zł. Można również wspomnieć, iż popularną  alternatywą dla powyższego jest tzw. pełnomocnictwo do rachunku. Pozwala ono pełnomocnikowi dokonywać operacji w banku bez konieczności fatygowania jego właściciela. Należy jednak pamiętać, że pełnomocnictwo wygasa z chwilą śmierci posiadacza rachunku. Dlatego też, po śmierci właściciela rachunku nie mamy żadnych uprawnień do pobrania pieniędzy z jego konta bankowego. Jeżeli jednak pobralibyśmy pieniądze,  a okaże się, że nie jesteśmy w kręgu spadkobierców, będziemy zmuszeni oddać wypłacone pieniądze. 

	3) Co oznacza termin " rachunek uśpiony"?

	Określenie "Rachunki uśpione" to zwyczajowa przyjęta nazwa dla określenia kont bankowych osób zmarłych, o których nie wiedzieli spadkobiercy lub należących do osób, których spadkobierców nie odnaleziono, jak i takich, o których istnieniu zapomnieli sami właściciele. W praktyce, spadkobiercom  często trudno było ustalić, czy istnieją rachunki bankowe, na których mogą znajdować się pieniądze zgodnie z prawem im należne. W celu uzyskania takiej informacji, należało się zwrócić z indywidualnym zapytaniem o rachunek danej osoby do każdego banku lub SKOK-u osobno. Biorąc pod uwagę ilość tego typu placówek w Polsce było to bardzo czasochłonne i wielu spadkobierców rezygnowało z poszukiwań. 						Jednak ustawodawca niejako" pomógł" takim osobom poszukującym potencjalnych kont banowych  po  swoich zmarłych krewnych i od  1 lipca 2016 r. wprowadził do porządku prawnego nowe przepisy, dzięki którym osoby uprawnione (spadkobiercy zmarłego posiadacza rachunku) mogą łatwiej i szybciej dowiedzieć się, czy w którymś banku lub SKOK-u (prowadzącym działalność w Polsce) znajdują się środki, do których mają prawo. Dzięki wprowadzeniu nowych  rozwiązań pod nazwą „Centralna informacja”, istnieje możliwość złożenia jednego wniosku o udzielenie informacji o rachunkach uśpionych w dowolnym banku lub SKOK-u przez osobę posiadającą tytuł prawny do spadku po posiadaczu rachunku (prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt notarialny poświadczający jego dziedziczenie). Warto podkreślić, że nie trzeba być klientem instytucji, w której składamy zapytanie. Można to zrobić tam, gdzie będzie nam po prostu wygodniej. Placówka banku lub SKOK-u, w którym złożymy wniosek zweryfi kuje naszą tożsamość, sprawdzi tytuł prawny do spadku i skieruje zapytanie do „Centralnej informacji”. Każdy bank oraz SKOK będzie miał obowiązek udzielenia odpowiedzi niezwłocznie, ale nie później niż w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania zapytania. Następnie „Centralna informacja” prześle raport do tej placówki, w której złożyliśmy wniosek. Jednak uzyskanie szczegółowych informacji dotyczących rachunku zmarłego posiadacza będzie możliwe wyłącznie w placówce banku lub SKOK-u, w którym rachunek jest prowadzony i tylko tam będziemy mogli pobrać środki zgromadzone na wskazanych kontach. Nowe przepisy nałożyły na banki i SKOK-i dodatkowe obowiązki. Przy zakładaniu rachunku instytucje te muszą nas poinformować o możliwości wskazania osób uprawnionych do dostępu do konta na wypadek naszej śmierci. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji, instytucje te będą zawiadamiać wskazane przez nas osoby o możliwości wypłaty środków. Oprócz tego, w sytuacji jeśli od ostatniej odnotowanej aktywności na danym rachunku minęło pięć lat, banki i SKOK-i zostały zobowiązane do ustalenia, czy właściciel konta żyje. W tym celu instytucje finansowe będą musiały wystąpić do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o udostępnienie danych z rejestru PESEL, które umożliwiają ustalenie losów posiadacza danego rachunku. 

•	 Czy osoby starsze muszą płacić alimenty swoim wnukom?

	Juz na wstępie należy podkreślić, iz obowiązek alimentacyjny w stosunku do dzieci mają przede wszystkim ich rodzice. Obowiązek alimentacyjny rodziców trwa dopóty, dopóki dzieci nie są w stanie się same utrzymać. Rodzice mogą zostać zwolnieni z obowiązku dostarczania dziecku środków utrzymania i wychowania tylko w przypadku posiadania przez dziecko wystarczających dochodów z własnego majątku, co jest sytuacją rzadko spotykaną. Trzeba zaznaczyć, iż chodzi tu wyłącznie o dochody z majątku (odsetki, czynsze), a nie o substancję majątku, która w zasadzie powinna być nienaruszona. Co istotne, to sąd decyduje i uchyleniu obowiązku alimentacyjnego.  Dopiero gdy rodzice nie są w stanie wypełnić swego obowiązku, a dziecko nie jest w stanie się samo utrzymać może ono lub rodzic czy opiekun prawny w jego imieniu wystąpić o alimenty od dziadków. W ostatni czasie praktykowane jest to coraz częściej. Stosowny  pozew (wolny od opłaty sądowej) składa się do sądu rodzinnego. Tak więc obowiązek alimentacyjny dziadków powstaje po obowiązku alimentacyjnym rodziców. Ponownie należy podkreślić, iż o tym czy dany pozew jest zasadny decyduje zawsze sąd, który indywidualnie bada każdą sytuację. Jeśli sąd zdecyduje, że dziadkowie muszą  płacić alimenty na wnuka, a oni się z tym nie zgadzają to  mogą się odwoływać do sądu wyższej instancji, poprzez złożenie apelacji.

	5) Kto ma prawo do bezpłatnej służby zdrowia? 

	Większość z nas podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i dzięki temu ma prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Do grona osób uprawnionych do korzystania z bezpłatnej służby zdrowia należą:
 ∙ pracownicy;
 ∙ osoby prowadzące działalność gospodarczą; 
∙ rolnicy; 
∙ bezrobotni zarejestrowani w urzędach pracy (niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu); 
∙ renciści i emeryci, 
a także członkowie rodzin wszystkich wymienionych powyżej zgłoszeni przez nich do ubezpieczenia. 
	Osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma wręcz obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny Istotne jest, iż wnuki mogą zostać zgłoszone tylko w przypadku, gdy żaden z rodziców nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego! Do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mają także prawo niektóre osoby niepodlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i nie zgłoszone do ubezpieczenia przez członków rodzin, są to:
 ∙ osoby ubogie, spełniające kryteria do uzyskania pomocy społecznej;
 ∙ dzieci i młodzież do 18 roku życia; 
∙ kobiety w ciąży, w okresie porodu i połogu; 
∙ cudzoziemcy (na podstawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w UE i umów międzynarodowych). 
∙ nieubezpieczeni, nienależący do żadnej z powyższych grup mogą ubezpieczyć się dobrowolnie, ale w takim przypadku sami będą musieli opłacać za siebie składkę 

	6) Co to jest dodatek pielęgnacyjny i kto jest uprawniony do jego otrzymania?

         Świadczenie to, zgodnie ze swoją nazwą, jest dodatkiem do innego świadczenia. Może być ono wypłacane gdy dana osoba  otrzymuje emeryturę lub rentę (z tytułu niezdolności do pracy, wypadkowej, rodzinnej) oraz gdy ukończyła 75 lat lub posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy oraz samodzielnej egzystencji. Zatem jeżeli dana osoba, nie posiada prawa do emerytury lub renty z wypłacanej przez ZUS, to samego dodatku ZUS  nie wypłaci. Co ważne, dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do renty socjalnej. Dodatek podobnie jak zasiłek przysługuje ze względu na wiek lub na całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji. Uzyskanie dodatku z powodu ukończenia 75 lat nie wymaga od żadnych specjalnych czynności, bo ZUS przyznaje go z urzędu, nie trzeba  zatem występować ze specjalnym wnioskiem. Natomiast procedura stwierdzenia niezdolności do samodzielnej egzystencji jest bardziej skomplikowana. Orzeczenie takie musi być wydane przez lekarza orzecznika z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i sami musimy złożyć wniosek. Niestety, przy staraniu się o dodatek pielęgnacyjny nie ma możliwości uznania, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jest równoznaczne ze stwierdzeniem niezdolności do samodzielnej egzystencji. ZUS uznaje bowiem  tylko orzeczenia wydawane przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie działające w strukturach ZUS. Orzeczenia innych instytucji nie są dla ZUS wiążące. Jeśli więc chcemy się starać o dodatek pielęgnacyjny ze w względu na niezdolność do samodzielnej egzystencji, musimy wystąpić z odpowiednim wnioskiem do ZUS. Następnie nasz stan zdrowia będzie oceniany przez lekarza orzecznika ZUS. Jeśli lekarz nie stwierdzi, że jesteśmy niezdolni do samodzielnej egzystencji, możemy się odwołać od takiego orzeczenia – wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w ciągu 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia. Pouczenie w tej sprawie musi być umieszczone w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS.